Home     Over Nicole Bosch     Public Relations     Contact     In English     Auf Deutsch  

Selectie

Interviews/portretten

‘Overname is geen koerswijziging’
De ster moet weer glimmen
'Marketing is geen vies woord'
Dieter Zetsche 2001
In de ban van de Indy
Doctor Death
Jeff Bezos, CEO Amazon.com
De slag om New York
‘No more Clinton-Gore’

Reportages

Vliegen op zonnekracht
De bal is ronder
7 wijzen in het Oosten
Ingevroren voor de eeuwigheid
Mega Farms
T-rex Sue
Na orkaan Mitch

Achtergrond

Duurzaamheid en het EK
Niet Datzo, maar Ditzo
Hip met worteltjes
Online mediaplanners verlaten “eilandjes”
Duits milieuvignet stuit op kritiek
‘Standort Deutschland’ onder druk
Porsche en VW nader
Duits voorzitterschap en energie
Groeien met de handrem erop
Ziekenhuismarketing over de grens
Du bist Deutschland
Kraamzorg zonder handjeklap
Design zonder handtekening
Lidl net iets fantasierijker



Meer artikelen uit "Intermediair":

Eerst je MBA halen, dan scheiden
Vliegen op zonnekracht
De bal is ronder
Mensen-chip
Ingevroren voor de eeuwigheid
Detroit autoshow
Groene auto´s doorstaan test
Naomi Klein -Intermediair
De ideale winkel


Bekijk artikelen per tijdschrift:

WineLife
Technisch Weekblad
Automobiel Management
EnergiePlus
Intermediair
MarketingTribune
FEM Business
Binnenlands Bestuur
De Status
Management Team
Groene Amsterdammer
Global Connection
Natuurwetenschap & Techniek
Stromen
Quote
Avanta Magazine
ExpatPlus
Agrarisch Dagblad
Carp
Utrechts Nieuwsblad
MetroTimes
[ZSM]



De carričre van superdino Sue

9 november 2000 | Intermediair

In de nieuwe Disneyfilm Dinosaur, te zien vanaf 23 november, rennen de dino´s nog levensechter rond dan in Jurassic Park. Voor een van de griezeligsten stond Sue model: de grootste en meest complete Tyrannosaurus-rex ooit gevonden. Maak kennis met Sue, bij wijze van preview.

Zo’n 67 miljoen jaar rustte T-rex Sue onopgemerkt in het bruingele gesteente van een rotsformatie in de Amerikaanse staat South Dakota. Als de truck van amateurpaleontologe Sue Hendrickson geen lekke band had gekregen, lag Sue daar nu nog. Het was half augustus 1990. De regenachtige herfst was in aantocht, het seizoen om fossielen te vinden was ten einde. Vanwege de reparatie aan haar auto, moest Hendrickson een dag extra blijven in het indianenreservaat, waar ze in de zomer naar fossielen had gezocht. Eén rotsformatie was in die twee maanden onaangeroerd gebleven. Hendrickson besloot daar de onverwachte extra tijd te besteden. ‘Ik ben absoluut niet bijgelovig, maar het leek wel of de T-rex wilde dat ik haar zou vinden’, vertelt de paleontologe. ‘Halverwege zag ik drie wervels en een dijbeen op tweeëneenhalve meter hoogte uit de steile rotswand steken. De holle structuur en de vorm wezen erop dat het om een vleeseter moest gaan. De botten waren enorm groot. Ik was dolblij, want de enige grote vleeseter die in dit gebied leefde was de T-rex.’
Hendrickson haalde, met Peter Larson en Terry Wentz van het Black Hill Institute of Geological Research uit South Dakota, het fossiel in zeventien dagen uit de grond. Onder het gesteente kwam het best bewaarde skelet van een Tyrannosaurus-rex tevoorschijn, dat ooit gevonden is. Het fossiel werd Sue genaamd. Het zou nog tien jaar duren, voor de rest van de wereld haar mocht aanschouwen. T-rex Sue is pas sinds eind mei van dit jaar in het Field Museum in de Amerikaanse stad Chicago tentoongesteld.

Brede heupen


De T-rex is, voor zover bekend, de grootste vleeseter die op aarde heeft rondgelopen. Sue is het grootste exemplaar dat ooit gevonden is. Ze is ruim dertien meter lang, haar heuphoogte is vier meter. Haar schedel heeft het formaat van een eettafel: 1,6 meter lang, met tanden van maximaal 30 centimeter. Voor de tentoonstelling in Chicago is een speciaal harnas gebouwd, waarop het fossiel rust. Haar schedel is apart tentoongesteld, omdat het hoofd zo zwaar is (240 kilo).
Levend zou ze in totaal ongeveer 6400 kilo wegen. Ter vergelijking: de Afrikaanse olifant, het grootste landdier op dit moment, is drie meter hoog en weegt zo’n 5000 kilo.
Sue mist slechts een voet, een arm en een paar ribben. Voor negentig procent is ze compleet, maar toch blijven veel vragen onbeantwoord. Wat was haar huidskleur en wat voor geluid maakte ze? Is een T-rex koud- of warmbloedig? Een jager of een aaseter?
Ook is niet duidelijk of Sue vrouwelijk is, zoals haar naam suggereert. Larson, die directeur is van het Blackhill Institute, heeft twee jaar de botten van Sue kunnen onderzoeken. Hij gelooft dat het om een oudere vrouwelijke T-rex gaat. ‘Bij vogels, vissen en insecten, waar dinosaurussen aan verwant zijn, zijn vrouwtjes groter dan mannetjes. Ook heeft Sue een breder heupbeen, wat voor het leggen van eieren gemakkelijker is.’
Haar armen zijn relatief klein, ze zijn zo groot als de armen van een mens. Tot voor kort werd gedacht dat ze overbodig waren. Preperator Wentz, die net na de ontdekking het skelet schoonmaakte, denkt daar anders over, alhoewel hij niet precies weet waarvoor Sue armen nodig had. ‘Ze kon 450 kilo tillen met één arm. Sommige zeggen dat de armen voor de balans werden gebruikt, omdat het hoofd zo groot was. Ik denk dat de armen dienden voor houvast tijdens de paring.’
Iedereen die met het fossiel heeft gewerkt praat over Sue, alsof ze niet al miljoenen jaren dood is. Wentz beschrijft de eerste schoonmaak. ‘Toen we haar uit de grond haalden, was haar schedel vastgegroeid aan het bekken. We grappen altijd dat ze haar eigen achterkant goodbye kuste.’ Het duurde ruim een jaar voordat Wentz de delen van elkaar had. ‘Ik had een soort tunnel gegraven tussen de twee delen, waar ik bijna helemaal in paste. Op een dag leunde ik op haar neus, toen ik plotseling een windvlaag voelde. Het leek wel of ze levend was.’
In veel films, zoals Jurassic Park, wordt de T-rex weergegeven als een bloeddorstig monster dat solitair op jacht gaat. Veel wetenschappers geloven echter dat de T-rexen in een groep jaagden. Sue lijkt het bewijs te leveren. In haar nabijheid werden ook botten van jonge soortgenoten gevonden. Daarnaast had ze een geheelde botbreuk. Met een gebroken been kon ze nooit hebben gejaagd en in haar eentje zou ze dan ook niet hebben overleefd. Ze moet hulp hebben gekregen. Ook Sue’s dood blijft mysterieus. In haar ribbenkast is een tandafdruk van een andere T-rex gevonden. De linkerkant van haar schedel is ingeslagen, en er zijn ook gaten te vinden. Het is niet duidelijk wat of wie dit letsel heeft veroorzaakt.

Sue en de FBI


Het eerste onderzoek naar Sue in het Black Hill Institute, een instelling die fossielen levert aan musea en privé-verzamelaars, moest na twee jaar plotseling worden gestaakt. De FBI nam de T-rex in beslag. Het was onduidelijk wie de rechtmatige eigenaar was: het onderzoeksinstituut, de grondeigenaar van de plek waar Sue werd gevonden, of de regering.
Maurice Williams, een Sioux-indiaan en landeigenaar, claimde de rechten op Sue. Het onderzoeksinstituut had hem 5000 dollar betaald, maar Williams beweerde dat dat niet meer dan een onkostenvergoeding was. Williams’ ranch bevindt zich in het indianenreservaat Cheyenne River Sioux. Er bleek een oeroude wet te bestaan die zei dat ´buitenstaanders geen contracten mogen sluiten met indianen, zonder toestemming van de regering´. De Amerikaanse regering kon zelf ook aanspraak maken op Sue; het land van Williams viel onder het beheer van de federale overheid.
Sue werd opgeslagen in een pakhuis en een lang juridisch gevecht volgde. In 1994 oordeelde de rechter uiteindelijk dat Maurice Williams de rechtmatige eigenaar van Sue was. Williams ging in zee met veilinghuis Sotheby’s. Op 7 Oktober 1997 werd voor de eerste keer ter wereld een fossiel geveild. De veiling duurde slechts negen minuten en leverde 8.36 miljoen dollar op. Het Field Museum legde met hulp van McDonald’s en Disney het enorme bedrag op tafel.
‘Het was net een Hollywoodfilm’, kijkt Sue Hendrickson terug op het gesol met het skelet. ‘Ik vind dat Sue in het Black Hill Institute thuishoort. Maar, ik ben toch niet ontevreden met de manier waarop het Field Museum, Disney en McDonald´s haar tentoonstellen.’ Het is voor het eerst dat het bedrijfsleven op deze manier de paleontologie ondersteunt. In Disneys Dinoworld in Florida is sinds deze zomer een afgietsel van Sue te vinden. McDonald’s sponsort replica’s die de hele wereld rond gaan toeren. ‘Ik heb dertig jaar doorgebracht in derdewereldlanden en ik vind onderwijs de sleutel tot verandering’, zegt Hendrickson. ‘Ik ben ontzettend blij dat Sue nu voor onderwijsdoeleinden wordt benut.’
Hendrickson waakt nog over Sue. ‘Ik voel me een beetje als een moeder. Ook al

Vervolg van artikel


Top of page

Copyright © 2012 Nicole Bosch. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.