Home     Over Nicole Bosch     Public Relations     Contact     In English     Auf Deutsch  

Selectie

Interviews/portretten

‘Overname is geen koerswijziging’
De ster moet weer glimmen
'Marketing is geen vies woord'
Dieter Zetsche 2001
In de ban van de Indy
Doctor Death
Jeff Bezos, CEO Amazon.com
De slag om New York
‘No more Clinton-Gore’

Reportages

Vliegen op zonnekracht
De bal is ronder
7 wijzen in het Oosten
Ingevroren voor de eeuwigheid
Mega Farms
T-rex Sue
Na orkaan Mitch

Achtergrond

Duurzaamheid en het EK
Niet Datzo, maar Ditzo
Hip met worteltjes
Online mediaplanners verlaten “eilandjes”
Duits milieuvignet stuit op kritiek
‘Standort Deutschland’ onder druk
Porsche en VW nader
Duits voorzitterschap en energie
Groeien met de handrem erop
Ziekenhuismarketing over de grens
Du bist Deutschland
Kraamzorg zonder handjeklap
Design zonder handtekening
Lidl net iets fantasierijker



Bekijk artikelen per tijdschrift:

WineLife
Technisch Weekblad
Automobiel Management
EnergiePlus
Intermediair
MarketingTribune
FEM Business
Binnenlands Bestuur
De Status
Management Team
Groene Amsterdammer
Global Connection
Natuurwetenschap & Techniek
Stromen
Quote
Avanta Magazine
ExpatPlus
Agrarisch Dagblad
Carp
Utrechts Nieuwsblad
MetroTimes
[ZSM]



De warmte van de Pfalz

13 januari 2009 | 

Om de NAVO te ondersteunen kwamen vijftien jaar geleden 125
Nederlandse militairen met hun gezinnen naar Neustadt an der
Weinstrasse. Het aantal defensiemedewerkers in Duitsland is intussen weer verminderd en sluiting van de eenheid in Neustadt ligt in het verschiet. Maar velen van hen willen blijven.

‘Trots en erg vereerd. Het was een hele verrassing.’ Zo omschrijft Henk Bolk (56) wat er door hem heen ging toen hij de erepenning van de burgemeester van Neustadt kreeg. Het ministerie van Defensie stuurde de beroepsmilitair in 1993 naar Neustadt an der Weinstrasse, hij gaf er een stukje Nederland voor terug. Vijftien jaar lang werd elke zomer een Duits-Nederlands weekend op het marktplein gehouden waarbij hoempabands, poffertjes, kroketten en Heineken bier de oer-Hollandse ingrediënten vormden. Bolk was spreekstalmeester op dit feest, opgezet als dank voor de hartelijke ontvangst in Neustadt. Hij kreeg afgelopen jaar een erelintje van de stad voor zijn inzet. Jammer genoeg was het meteen ook het laatste oranje volksfeest in Neustadt, want er zijn nog te weinig Nederlandse militairen overgebleven om voldoende omzet te realiseren.
Hoogstwaarschijnlijk wordt de militaire eenheid zelfs helemaal opgeheven. Een heel contrast met vijftien jaar geleden, toen er circa driehonderd Nederlanders naar deze regio kwamen. Als militairen en ondersteunend personeel werkten ze bij de Nederlandse
support unit (NSU) of de marechaussee in Neustadt, het NAVO-hoofdkwartier in Heidelberg of bij de luchtmacht in Rammstein. In Heidelberg waren te weinig woningen beschikbaar, zodat de militairen uitweken naar het zestig kilometer verderop gelegen Neustadt an der Weinstrasse. Hier stonden huizen die het Franse leger had achtergelaten en er was grond beschikbaar voor de bouw van een Nederlandse school. In 1997 verrees het Goyaviertel, een wijk met 32 eengezinswoningen voor de Nederlanders. Defensie zette een bus in voor het woon-werkverkeer naar Heidelberg.

Zonuren


Bolk arriveerde met de eerste militairen in augustus 1993. Aan het eind van die maand maakten hij en zijn vrouw Nolda (57) de eerste ‘Erlebnistag der Weinstrasse’ mee, waarop de wijnroute van 85 kilometer lang afgesloten wordt voor gemotoriseerd verkeer. Die dag is iedereen per fiets onderweg. ‘We kregen direct het gevoel dat we hier erg welkom waren’, vertelt Nolda. ‘Bij de vele wijnkraampjes onderweg gingen grote glazen rond, waaruit iedereen een slokje nam. Het gaf me een gevoel van saamhorigheid dat niet meer verdwenen is.’ Het gebied aan de Weinstrasse wordt in de volksmond wel het ‘Toscane van Duitsland’ genoemd. Door de uitgestrekte wijngaarden ademt het gebied een mediterrane sfeer en met meer dan 1.800 zonuren is het een van de warmste regio’s van Duitsland.
Het microklimaat wordt veroorzaakt door de ligging: in het westen de beschuttende heuvels van het Pfalzerwald, in het oosten het vlakke Rijndal. Vanaf de hooggelegen delen van Neustadt kun je in de verte Mannheim en Ludwigshafen zien liggen. Neustadt ligt in het gebied tussen Kaiserslautern (40 km), Karlsruhe (50 km), Mannheim (35 km) en Heidelberg (60 km).

Vakantie


De historische stadskern met de in gotische stijl gebouwde Stiftskerk, de gerestaureerde vakwerkhuizen en talrijke cafeetjes en ijssalons maken Neustadt tot een geliefd vakantieoord. Inclusief de omringende wijndorpen telt de plaats ongeveer 53.000 inwoners. ‘We leven waar andere vakantie houden, beter kun je het niet hebben’, zegt Bolk. Van alle Nederlanders is hij het meest ingeburgerd. Hij is politiek actief bij de lokale FDP, vergelijkbaar met de Nederlandse VVD, en opgenomen in de Weinbruderschaft, een mannenclub die het culturele erfgoed van de wijn beschermt. Tijdens zijn militaire carrière ging hij twee
keer naar Bosnië en een keer naar Kosovo. Daar werkte Bolk mee aan mobiele huisvesting en was er verantwoordelijk voor de contacten met de civiele autoriteiten.
Tegenwoordig mogen militairen drie tot vijf jaar lang op een buitenlandse post blijven. Daarna moeten ze (tijdelijk) terug naar Nederland. Voor de eerste lichting in Neustadt gold dit beleid nog niet. Na een reorganisatie of een functiewisseling konden velen langer blijven. Ook de overstap naar een burgerbaan bij de NAVO maakt het mogelijk om onder repatriëring repatriëring uit te komen. Zodoende zijn veel Nederlanders langer gebleven en zich thuis gaan voelen.

Droomhuisje


Ook Paul (58) en Mieke (55) Meulensteen behoorden tot de eerste lichting militairen. Ze kozen er niet voor om in de Nederlandse wijk te gaan wonen, maar in het nabijgelegen wijndorpje Mussbach. In 2003 kreeg Paul de kans om zijn laatste vier dienstjaren in het Spaanse Valencia door te brengen. Na twee jaar keerde Mieke met heimwee terug naar Neustadt. Ze onderhielden een LAT-relatie totdat ze in 2007 weer in Neustadt
verenigd werden. Paul kon op 55-jarige leeftijd met ‘functioneel’ leeftijdsontslag maar ging, om bezig te blijven, als huismeester aan de slag bij een plaatselijk dakdekkerbedrijf. Mieke werkt part time in de Dutch Army Shop en hun twee kinderen zijn – na het voltooien van de Nederlandse school en het Duitse gymnasium – naar Nederland vertrokken. ‘Soms denk ik weleens dat ik in een vroeger leven in Duitsland heb gewoond, zozeer voel ik me hier thuis’, zegt Paul. ‘De kerstmarkt, het verenigingsleven bij het koor en het turnen, de koffieochtenden’, somt de familie Meulensteen de voordelen van hun wijndorp op. De nabijheid van het Zwarte Woud is ook een groot voordeel, zeggen Paul en Mieke. Al 25 jaar gaan ze skiën op de Feldberg, op slechts 2,5 uur rijden van Mussbach.
Vorig jaar hebben ze hun droomhuisje kunnen kopen: ‘Onze Duitse vrienden hebben ons er op gewezen en ons bij de aankoop geholpen. Je draait hier als Nederlander gewoon mee in de samenleving en niemand kijkt er raar van op’, aldus Paul.

Integratie


‘Ik praat met Nederlanders in de winkel maar zoek ze niet op’, zegt Mieke. Van andere Nederlanders die hier zijn gebleven of dat willen doen, horen we hetzelfde. Wie er niet voor koos om in de Nederlandse wijk te gaan wonen, is geïntegreerd in de Duitse samenleving en heeft daardoor niet veel te maken met de andere Nederlanders die hier wonen. Er zijn zeker vijftien Nederlandse gezinnen die hier door Defensie zijn gekomen en voor wie Neustadt hun nieuwe thuis is geworden. Daarnaast zijn er nog Nederlanders die bij chemiereus BASF (in Ludwigshafen) werken of die op de aantrekkelijke wijnstreek afkwamen. Zo ook Roeland Starmans. Hij kwam in 1977 en leeft van de kunst, een restaurant en een hotel. De familie Hendriks kwam het filharmonisch orkest in Ludwigshafen versterken en ikzelf volgde mijn man, die voor zijn werk naar deze streek trok.
Kapitein Niels van Woensel (29) van de NSU zegt dat vier van de huidige medewerkers in Neustadt zouden willen blijven. Zelf heeft hij een Mexicaanse vrouw met twee kinderen uit een eerder huwelijk en een dochtertje van anderhalf jaar oud. Hij laat zijn gezin niet verhuizen maar zal, als de post sluit, in Nederland gaan werken om dan in het weekend naar Neustadt te reizen.

Spannende tijden


Voor de familie Polman zijn het spannende tijden. Mart-Jan (39) werkt als burger voor de afdeling gemeentezaken in Neustadt. Dit valt onder de Nederlandse Support Unit en deze staat op de nominatie om sterk afgeslankt te worden en naar Heidelberg te verhuizen. Bij de NSU in Neustadt zijn nu nog twaalf medewerkers. Het is niet langer gebruikelijk dat Nederlandse militairen met gezinnen naar Duitsland gaan en wie wel gaat, kiest er meestal voor om in Heidelberg te gaan wonen. Daar werken straks nog 43 militairen. Het gezin Polman bestaat uit Mart-Jan zijn vrouw Sonja en vier kinderen in de leeftijd van vier tot tien jaar. De kinderen gaan naar de Duitse school. ‘We willen niet terug maar hebben geen idee hoe het verder zal gaan’, zegt Sonja. Mart-Jan is na een verblijf in Srebrenica om gezondheidsredenen afgekeurd, maar kon als burger bij Defensie blijven werken. Zijn invaliditeit maakt dat hij lastig op een gewone burgerbaan kan overstappen. Mart-Jan is realistisch: na mislukte sollicitaties in Heidelberg, Wenen en Genève gaat hij er vanuit dat hij terug moet naar Nederland. Waarschijnlijk gaan ze dan vlak over de Duitse grens wonen. Polman vindt respect en beleefdheid belangrijke aspecten van de Duitse samenleving en het zijn voor hem redenen om niet terug te willen naar Nederland. Toch zijn ze, na tien jaar Neustadt, hun Nederlandse wortels nog niet kwijt. Begin december bereidt het gezin zich voor op de komst van Sinterklaas.

School


Het einde van de koude oorlog en de afschaffing van de dienstplicht heeft veel militairen terug naar Nederland gebracht. Een van de grootste legerbases in Duitsland (met maximaal 3.500 militairen), die van Seedorf, sloot al in 2006. Bolk voorspelt dat er over een paar jaar geen Nederlandse militairen in Neustadt meer zijn. Dit zal ook gevolgen hebben
voor de Nederlandse school, de Schakel, die sinds 1993 in Neustadt is gevestigd. Met het wegtrekken van Defensie als werkgever komen er steeds minder Nederlandse kinderen. De school had in zijn hoogtijdagen tachtig leerlingen, nu nog zestig. ‘We voelen de kou opkomen’, verwoordt adjunct-directeur Frank van Poucke de gevoelens van het personeel. Vermoedelijk verdwijnt het voorgezet onderwijs in 2009 als eerste. Directeur Nell Schuthof (60) weet al dat ze hier blijft: zij kan met pensioen gaan. ‘De kwaliteit van wonen is hier erg goed. Je hebt hier cultuur, natuur en mensen die open staan voor andere culturen. We zijn veel buiten. De hele zomer lang zijn er wijnfeesten en in de winter prachtige kerstmarkten. Ik zie geen reden om terug te gaan.’ Van de vijftien medewerkers van de school geeft bijna de helft aan niet meer terug naar Nederland te willen gaan.

Onzeker


Voor Frank van Poucke ligt een onzekere toekomst in het verschiet: met 47 jaar kan hij nog niet met pensioen en dus moet hij op zoek naar werk in Duitsland. Hij is diep geworteld: zijn vrouw is een Duitse en ze hebben drie kinderen van 12, 13 en 20 jaar. De oudste gaat nu naar de universiteit in Kaiserslautern. ‘Vroeger wist ik niet eens waar Neustadt lag, nu wil ik hier nooit meer weg. Clichés over norse en stijve Duitsers gaan hier niet op. De wijn maakt iedereen losser’, zegt Van Poucke. Als hij met Schuthof op het schoolplein staat en de sneeuw op de heuvels van het Pfalzerwald ziet neerdalen, zeggen ze tegen elkaar: ‘Wat is het hier toch mooi!’.
‘Leven en laten leven is hier het motto. We genieten van elke dag’, besluit Bolk. ‘Misschien speelt het klimaat een rol in ons besluit om als Nederlander in Neustadt te blijven, of de openheid van de lokale bevolking, de meer dan uitstekende wijn of het geweldige eten. Zelf denk ik dat het een combinatie van dat allemaal is dat ons hier doet leven als god in... inderdaad, de Pfalz.’


http://www.ajuus.nl/digimagazine/ajuus120091024/

Meer foto's »

Top of page

Copyright © 2012 Nicole Bosch. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.